HSS (Kutu/Boru) Profillerde Statik Hesap Yaparken Et Kalınlığı Neden %7 Azaltılır?

Yapısal çelik tasarımında, özellikle ASTM A500 standardına göre üretilen boru ve kutu (HSS) profillerde, tasarım et kalınlığı doğrudan nominal değer olarak alınmaz. AISC 360-22'ye göre bu tür profillerde tasarım kalınlığı, nominal değerin %93’ü yani 0.93 × t olarak kullanılır. Bunun nedeni genellikle sanıldığı gibi kaynak işlemi değil, üretim sürecinden kaynaklanan imalat toleranslarıdır.

ASTM A500, et kalınlığında ±%10’a kadar sapmaya izin verir. Yani nominal olarak 5 mm olarak belirtilen bir profilin gerçek kalınlığı 4.5–5.0 mm arasında olabilir. Bunun temel sebebi, bükme (soğuk şekillendirme – cold-forming) işlemi sırasında kesitin bazı bölgelerinde et kalınlığının incelmesidir. Kaynak işlemi, sadece profilin kapatılmasını sağlar; et kalınlığı toleranslarını etkilemez. Bu yüzden, AISC tasarımda güvenliği sağlamak için 0.93 katsayısını uygular.

Bu yaklaşım, özellikle burkulma, kaynak ve birleşim bölgelerinde güvenlik farkı yaratır. Bu nedenle, tasarımda kullanılan profilin hangi standarda göre üretildiğini bilmek çok önemlidir. ASTM A1085 gibi daha sıkı toleranslara sahip standartlarda bu çarpan kullanılmaz; nominal kalınlık doğrudan alınabilir. Türkiye’deki TBDY 2018 ve Çelik Yapılar Yönetmeliği bu çarpanı doğrudan belirtmez ancak uluslararası uygulamalara uyumlu olmak adına birçok mühendis ve proje ofisi tarafından dikkate alınır.

Daha detaylı bilgi için bu videoları izleyebilirsiniz:

Atlas Tube HSS Webinarı: https://lnkd.in/dH2fxmvE

HSS Üretimi ve Tasarım Üzerindeki Etkileri: https://lnkd.in/dBAyXs3H